Uczestnicy konferencji Małe Ojczyzny Pomorza Zachodniego obradowali w dniach 5-6 kwietnia 2017 r. na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie oraz w ośrodku konferencyjno-edukacyjnym Uniwersytetu Szczecińskiego w Kulicach k/Nowogardu.
Konferencja Małe ojczyzny Pomorza Zachodniego była forum, którego główną częścią była prezentacja blisko dwudziestu regionalnych kolekcji zabytków oraz dyskusja nad ich znaczeniem w pielęgnowaniu tradycji i pamięci lokalnej. Kolekcje te są od lat gromadzone przez instytucje kultury (Domy i Ośrodki Kultury lub Biblioteki) i edukacji (Szkoły) oraz inne podmioty podległe samorządom lokalnym albo znajdują się w pod opieką stowarzyszeń, fundacji i osób prywatnych. W wielu przypadkach zbiory stanowią wydzielone w instytucjach struktury o różnych nazwach: Muzea, Izby Muzealne, Izby Pamięci lub Izby Tradycji. Właściciele tych kolekcji zabytków borykają się na ogół z wieloma problemami dotyczącymi ich katalogowania, przechowywania, konserwacji, wystawiania oraz statusu prawnego. Zebrane przez pasjonatów historii zbiory artefaktów w różnych miejscowościach stanowią ważny element budowania lokalnej tożsamości zachodniopomorskiej i są przeważnie mniej znane od zabytków eksponowanych w muzeach regionu.
Konferencję otworzył referat programowy dr Eryka Krasuckiego (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych US, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Drawska „Meander”) – „Mała ojczyzna” zachodniopomorska. O terminologii, która rodzi problem (a wcale nie musi). Wystąpienie prof. dr hab. Adam Makowskiego (dyrektor IHiSM US) – Kształtowanie wrażliwości wobec dziedzictwa kulturowego wśród młodzieży w działalności Uniwersytetu Szczecińskiego – odnosiło do wprowadzonej niedawno specjalizacji z zakresu muzealnictwa na uczelni, która cieszy się dużym zainteresowaniem pośród osób kończących studia historyczne. Stwarza to dobre perspektywy dla pozyskiwania profesjonalnie przygotowanych kadr w muzeach regionu. O boomie na nowe muza w Polsce – Moda na muzea lokalne. Aspiracje, które rodzą problemy (a wcale nie muszą) – wygłosił referat Michał Niezabitowski (dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, prezes Stowarzyszenia Muzealników Polskich).
Kolejne dwa wystąpienia podnosiły wybrane problemy zachodniopomorskiego muzealnictwa w kontekście jego akceptacji przez lokalną społeczność i kontrowersje jakie czasami wywołują projekty muzealne. Pierwszy referat – Dwa odrzańskie wraki z operacji berlińskiej 1945 roku – chlubne dziedzictwo czy wstydliwe pamiątki? – wygłosili dr Piotr Maliński (Instytut Politologii i Europeistyki US, przewodniczący Rady Muzeum Pamiątek 1. Armii WP oraz Dziejów Ziemi Mieszkowickiej), dr Przemysław Krajewski i Kamila Skowrońska (Katedra Archeologii US) oraz Sławomir Radaszewski (dyrektor firmy Nurek-Technika Prace Podwodne i Hydrotechniczne). Drugie wystąpienie – Muzea w procesie kulturowego oswajania przeszłości Pomorza Zachodniego po drugiej wojnie światowej – odczytał dr Paweł Migdalski (IHISM US, prezes stowarzyszeń: Akademia Kulice i Stowarzyszenia Kulturalno-Historycznego „Terra Incognita” w Chojnie). Autorem ostatniego referatu – Kadry – droga do muzeum – był Stanisław Horoszko (dyrektor Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie).
Referaty otwierały kolejne bloki konferencji, w których komunikaty o 19 kolekcjach zabytków zaprezentowali kolejno przedstawiciele różnych organizacji zachodniopomorskich (szczegółowy program dostępny TUTAJ).
Panele były kolejnym punktem programu konferencji, w którym szereg zagadnień z zakresu ochrony różnych kategorii zabytków, spraw związanych z tworzeniem muzeów i organizacją ich struktur oraz prowadzeniem działalności edukacyjnej zaprezentowali Waldemar Rataj (Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów w Warszawie), Ewa Stanecka (Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie), Michał Niezabitowski (SMP), Joanna Fijałkowska (Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Stargardzie) i Paweł Pieńkowski (Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie).
Uczestnicy konferencji wysunęli kilka propozycji, które będą w przyszłości kontynuacją tegorocznego potkania w Szczecinie i w Kulicach. Pierwszą z nich jest opracowanie programu szkoleń z zakresu muzealnictwa dla osób opiekujących się różnymi kategoriami zabytków na terenie Pomorza Zachodniego. Sugerowanym miejscem na cykl szkoleń w latach 2018-2019 jest ośrodek US w Kulicach. Kolejną propozycją jest kontynuowanie tematycznych debat muzealnych odnoszących się do Pomorza Zachodniego. Niżej piszący zaproponował konferencję na temat przemieszczeń zabytków w regionie w okresie 1945-1956, która przez wzgląd na wagę tematu powinna mieć charakter ogólnopolski. Organizatorzy konferencji zaproponowali kontynuację cyklu spotkań w Kulicach pod hasłem Małe Ojczyzny Pomorza Zachodniego, która będzie się odnosiła do różnych aspektów historii i kultury regionu. W podsumowaniu konferencji podkreślono jej walory naukowe oraz komunikacyjne i integrujące różne środowiska – muzealników, bibliotekarzy, historyków, samorządowców oraz amatorów i pasjonatów przeszłości. W tegorocznym spotkaniu uczestniczyło ponad 70 osób.
Organizatorami konferencji byli: Ośrodek Konferencyjno-Edukacyjny Uniwersytetu Szczecińskiego w Kulicach, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Stowarzyszenie Muzealników Polskich – oddział zachodniopomorski oraz stowarzyszenie Akademia Kulice. Wydarzenie zostało dofinansowanie ze środków Urzędu Marszałkowskiego w Szczecinie. Patronat nad spotkaniem objęli: p. Anna Mieczkowska, Członek Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego i prof. dr hab. Edward Włodarczyk, Rektor Uniwersytetu Szczecińskiego, którzy dokonali otwarcia konferencji.
